30 saniyelik özet

Güvenlik tedbirleri; görev alanında can ve mal güvenliğini sağlamak, suç işlenmesini önlemek ve olay sonrasında delilleri korumak amacıyla icra edilen işlemlerin bütünüdür. Hizmetler; kontrol noktası, devriye, teknik cihazlarla arama, emanete alma, suçüstü yakalama ve tutanak tanzimini kapsar. Özel güvenlik görevlisi yetkilerini 5188 sayılı Kanun md. 7 ve 9 uyarınca yalnızca görev alanında ve süresinde kullanabilir. Zor kullanma TMK 981, 818 sayılı Borçlar Kanunu 52 (güncel TBK 63-64), TCK 24 ve 25 hükümlerine dayanır. Görevli kendi başına delil toplayamaz; md. 7/j uyarınca olay yerini ve delilleri korur, delillere zarar verme tehlikesi yaratanları CMK 168 çerçevesinde ölçülü men ve yakalama yetkisi bulunur ve Yönetmelik md. 16 gereğince genel kolluğun talebi üzerine araştırma ve delil toplamaya yardımcı olur.

Resmî programda: Güvenlik Tedbirleri, 20 ders saati (15 teorik + 5 uygulama). Bu not, EGM Temel Eğitim Programındaki Güvenlik Tedbirleri dersinin (20 ders saati: 15 teorik + 5 uygulama) 5188 sayılı Kanun (özellikle md. 7 bentleri), Uygulama Yönetmeliği, TMK, 818 ve 6098 sayılı Borçlar Kanunu, TCK ve CMK'daki doğrulanmış hükümlerini işler.

Bu konuda ne öğreneceksiniz?

5188 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki (a–k) yetki bentlerinin yasal sınırlarını ve uygulanış biçimlerini
Kontrol noktasında teknik cihazlarla giriş kontrolünü ve güvenlik kontrolünü reddeden kişilere uygulanacak prosedürü
Devriyenin caydırıcı işlevini, devriye türlerini ve dört ana devriye yöntemini (olağan, dairesel, geri dönüşlü, planlı)
Suç ve tehlike eşyası (7/g) ile terk edilmiş veya bulunmuş eşyayı (7/h) emanete alma ayrımını
Zor kullanmanın yasal dayanaklarını (TMK 981, 818 sayılı BK 52 / 6098 sayılı TBK 63-64, TCK 24-25) ve orantılılık sınırlarını
Olay yerini ve suç delillerini koruma ilkelerini (7/j, CMK 168 ölçülülük sınırı, Yönetmelik 16) ve tutanakta görevli imza kurallarını

Ders anlatımı

1. Kontrol noktası hizmetleri ve giriş güvenliği

Kontrol noktası; korunan tesise girmek isteyen kişilerin, araçların ve eşyaların yetkili personel tarafından kontrol edildiği ilk güvenlik hattıdır. Temel amaç, yetkisiz kişilerin ve tesise girmesi yasaklanmış tehlikeli maddelerin içeri sokulmasını önlemektir.

Kontrol noktası organizasyonunda genellikle üç kademeli güvenlik bölgesi bulunur: ana çevre giriş kontrolü, bina giriş kontrolü ve kritik/hassas alan giriş kontrolü. Her kademede görevlinin yetkileri 5188 sayılı Kanun'un 7/a bendiyle sınırlıdır: korunan alana girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, üstlerini dedektörle arama ve eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme.

Güvenlik kontrolünü kabul etmeyen kişi için en doğru işlem nedir? Özel güvenlik görevlisi kontrolü kabul etmeyen kişiyi zorla arayamaz; bu kişilerin içeri girmesine izin vermez ve tesis dışına yönlendirir. Kişi zorla girmekte ısrar eder veya suç şüphesi doğurursa durum derhal genel kolluğa bildirilir.

Yönlendirme ve Karşılama: Ziyaretçilerin nazikçe bilgilendirilmesi ve kontrol hattına yönlendirilmesi.
Teknik Cihaz Kontrolü: Duyarlı kapı (kapı tipi metal dedektörü), el tipi metal dedektörü ve X-ray cihazı ile tarama yapılması.
Kimlik Kontrolü: 5188 sayılı Kanun md. 7/b (toplantı, konser, spor müsabakası vb.) ve 7/f (hava meydanı, liman, gar, istasyon, terminal gibi toplu ulaşım tesisleri) bentlerinde sayılan alanlarda kimlik sorma ve teyit etme.
Ziyaretçi Kaydı ve Kartı: Giriş saatini, ad-soyadı ve ziyaret edilecek birimi kaydederek ziyaretçi kartı verilmesi.

2. Devriye hizmetleri, amaçları ve devriye yöntemleri

Devriye; görev alanında can ve mal güvenliğini sağlamak, suç işlenmesini önlemek, meydana gelen olaylara anında müdahale etmek ve yardım isteyenlere destek olmak amacıyla belirli bir bölgede gezerek yapılan denetim görevidir.

Devriyenin en önemli işlevi önleyici ve caydırıcı olmasıdır. Üniformalı ve görünür güvenlik varlığı, potansiyel suçluların niyetinden vazgeçmesini sağlar. Devriye görevinin can güvenliği ve etkinlik açısından imkanlar dahilinde en az iki görevliyle yürütülmesi ve görev öncesinde güzergâh/teçhizat kontrollerinin yapılması tavsiye edilir.

Olağan (Rutin) Devriye: Belirli bir plana ve zamana bağlı kalmaksızın, görevlinin kendi inisiyatifiyle bölgeyi rastgele aralıklarla dolaşmasıdır.
Dairesel Devriye: Görev alanının dış sınırından başlayarak içe doğru daireler çizerek ya da merkezden başlayarak dış sınırlara doğru yapılan devriye yöntemidir.
Geri Dönüşlü Devriye: Devriye güzergâhında ilerlerken beklenmedik bir anda geriye dönülerek daha önce geçilen noktaların yeniden kontrol edilmesidir. Suçluların devriyenin geçmesini bekleyip arkasından suç işleme taktiğini bozar.
Planlı (Zamanlı) Devriye: Yetkili amirler tarafından önceden belirlenmiş saatlerde ve belirlenmiş kontrol noktalarına (devriye tur kalemi/noktası) uğranarak yürütülen devriyedir.

3. Nokta görevi ve nöbet devir-teslimi

Nokta görevi; belirli bir yerde, sınırları açıkça çizilmiş sabit bir alanda güvenliği sağlamak üzere yürütülen nöbet hizmetidir. Nokta görevlisi, görev alanı dışına kesinlikle çıkamaz ve görev yerini yetkili bir görevliye devretmeden terk edemez.

Görev devir tesliminde en önemli kural, nöbet defterinin eksiksiz tutulmasıdır. Görev devir tesliminde öncelikle devam eden riskler, önemli kayıtlar, emanete alınan eşyalar ve amir talimatları aktarılır. Devir teslim işlemi devreden ve devralan görevlilerin ıslak imzasıyla resmileşir.

4. 5188 sayılı Kanun Madde 7 yetki bentleri ve emanete alma

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 7. maddesi özel güvenlik görevlilerinin kanuni yetkilerini (a) bendinden (k) bendine kadar net olarak düzenlemiştir:

7/a bendi: Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme.
7/b bendi: Toplantı, konser, spor müsabakası, sahne gösterileri ve benzeri etkinlikler ile cenaze ve düğün törenlerinde kimlik sorma, duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme.
7/c bendi: Ceza Muhakemesi Kanununun 90 ıncı maddesine göre yakalama (suçüstü hali).
7/d bendi: Görev alanında, haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama.
7/e bendi: Yangın, deprem gibi tabii afet durumlarında ve imdat istenmesi halinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girme.
7/f bendi: Hava meydanı, liman, gar, istasyon ve terminal gibi toplu ulaşım tesislerinde kimlik sorma, duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme.
7/g bendi: Genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirmek şartıyla, aramalar sırasında suç teşkil eden veya delil olabilecek ya da suç teşkil etmemekle birlikte tehlike doğurabilecek eşyayı emanete alma.
7/h bendi: Terk edilmiş ve bulunmuş eşyayı emanete alma.
7/ı bendi: Kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama.
7/j bendi: Olay yerini ve delilleri koruma, bu amaçla Ceza Muhakemesi Kanununun 168 inci maddesine göre yakalama.
7/k bendi: Türk Medeni Kanununun 981 inci maddesine, Borçlar Kanununun 52 nci maddesine, Türk Ceza Kanununun 24 ve 25 inci maddelerine göre zor kullanma.

5. Arama sınırları, elle arama yasağı ve emanete alma türleri

Özel güvenlik görevlisinin arama yetkisi genel kolluktan (polis/jandarma) temelden farklıdır. Özel güvenlik görevlisi genel kural olarak elle üst araması yapamaz; kontroller duyarlı kapı, dedektör ve X-ray gibi teknik cihazlarla icra edilir.

Elle arama yasağının istisnası nedir? Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik md. 14 uyarınca; spor müsabakaları, konserler, sahne gösterileri gibi etkinliklerde, mülki amir kararı ve genel kolluğun gözetim ve denetiminde yapılmak şartıyla arama yapılabilir. Bu istisnai arama işlemi mutlaka aranan kişiyle aynı cinsiyetteki özel güvenlik görevlisi tarafından gerçekleştirilir.

Emanete alma yetkisinde iki ayrı bent bulunur: 7/g bendi uyarınca kontrol ve arama sırasında suç teşkil eden, delil olabilecek veya tehlike doğurabilecek eşya genel kolluğa derhal bildirilmek şartıyla emanete alınır. 7/h bendi uyarınca ise görev alanında unutulmuş (bulunmuş) veya sahipsiz bırakılmış (terk edilmiş) eşya emanete alınır ve tutanağa bağlanır.

6. Yakalama tedbiri ve yasal dayanakları

Yakalama, kişinin hürriyetinin geçici olarak kısıtlanmasıdır. Özel güvenlik görevlisi kanunda açıkça sayılan durumlarda yakalama yapabilir:

1) 7/c bendi: Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. maddesine göre herkes tarafından yapılabilen suçüstü yakalama.

2) 7/d bendi: Görev alanında haklarında adli yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama.

3) 7/ı bendi: Kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut somut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama (örneğin baygınlık geçiren veya intihara teşebbüs eden kişiyi güvenceye alma).

4) 7/j bendi: Olay yerini ve delilleri koruma amacıyla CMK md. 168 hükmüne göre yakalama. Bu yetki olay yerine yaklaşan herkesi koşulsuz yakalama yetkisi vermez! Amaç olay yerini ve suç delillerini korumaktır; alınan çevre emniyet tedbirlerine aykırı davranan, emniyet şeridini aşmakta ısrar eden veya delilleri bozma tehlikesi yaratan kişilere karşı somut koşullar, zorunluluk ve ölçülülük sınırları içinde alandan men etme ve zorunlu hallerde genel kolluk gelene kadar alıkoyma yetkisidir.

Yakalanan kişi gecikmeksizin yetkili genel kolluğa teslim edilir. Özel güvenlik görevlisi gözaltı kararı veremez, ifade alamaz ve sorgulama yapamaz.

7. Zor kullanmanın kanuni dayanakları ve sınırları

5188 sayılı Kanun'un 7/k bendi zor kullanmanın kanuni dayanaklarını açıkça saymıştır. Kanun metninde yer alan dayanaklar şunlardır:

1) Türk Medeni Kanunu md. 981: Zilyetliğin kuvvet kullanarak korunması ve gasp edilen zilyetliğin derhal geri alınması hakkı.

2) Borçlar Kanununun 52 nci maddesi atfı: 5188 sayılı Kanun 2004 yılında kabul edildiğinde yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu md. 52 (meşru müdafaa, zaruret hali ve hakkını kendi gücüyle koruma) hükmüdür. 6098 sayılı güncel Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 52. maddesi tazminatın indirilmesini düzenler ve zor kullanmayla ilgisi yoktur. Bu hükmün güncel 6098 sayılı TBK'daki yasal karşılığı md. 63 (hukuka aykırılığı kaldıran haller) ve md. 64'tür (meşru müdafaa, zorunluluk hali ve hakkını kendi gücüyle koruma).

3) Türk Ceza Kanunu md. 24: Kanun hükmünü icra etme ve yetkili merciin amir emrini yerine getirme.

4) Türk Ceza Kanunu md. 25: Meşru savunma ve zorunluluk hali.

PVSK md. 16 genel kolluğun (polisin) zor kullanma kanunudur; 5188 sayılı Kanun'un 7/k bendinde geçmez. Ancak eğitim müfredatında direncin kırılması amacıyla kademeli güç kullanımı (bedeni kuvvet, maddi güç) prensibinin pedagojik anlatımında referans alınır. Zor kullanmada temel kural: zorunluluk, orantılılık ve kademeliliktir; direnme kırıldığı anda zor kullanmaya derhal son verilir.

8. Olay yeri ve delillerin muhafazası

Olay yeri; suçun işlendiği, olayın gerçekleştiği ve suç delillerinin bulunduğu coğrafi alandır. Olay yerine ilk gelen ekibin temel görevi: can kurtarma (112 arama), olay yerini güvenlik şeridiyle çevreleme ve suç delillerini genel kolluk gelene kadar muhafaza etmektir.

Olay yerindeki delillerle ilgili özel güvenlik görevlisinin görevi nedir? 5188 sayılı Kanun md. 7/j uyarınca görevlinin sorumluluğu olay yerini ve suç delillerini korumaktır; bu amaçla CMK md. 168 çerçevesinde olay yerine girmeye çalışan, delilleri bozma tehlikesi yaratan kişileri ölçülü biçimde men etme ve zorunlu hallerde geçici yakalama yetkisi vardır. Özel güvenlik görevlisi kendi başına delil toplayamaz, inceleyemez, kriminale gönderemez ve parmak izi alamaz.

Yönetmelik Madde 16 hükmü: Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik md. 16 uyarınca: 'Özel güvenlik görevlileri... genel kolluğun olaya el koymasından itibaren araştırma ve delil toplama faaliyetlerine genel kolluğun talebi üzerine yardımcı olurlar.' Yani özel güvenlik bağımsız soruşturma yapamaz; ancak genel kolluğun açık talebi olduğunda araştırma ve delil toplamaya yardımcı olur.

Maddi (Fiziksel) Deliller: Tabanca, kovan, bıçak, kırık cam, sopa, lif gibi somut nesneler.
Biyolojik Deliller: Kan, tükürük, kıl, doku ve vücut sıvıları.
Kimyasal Deliller: Patlayıcı madde artıkları, uyuşturucu maddeler, yanıcı sıvı kalıntıları.
İz Delilleri: Parmak izi, ayak izi, ayakkabı izi, lastik izi ve araç boya kazıntıları.

9. Tutanak tanzimi, şekil şartları ve imza usulü

Tutanak; görevliler tarafından görevin ifası sırasında görülen, duyulan, bizzat yapılan işlemlerin ve meydana gelen olayların tarih, saat ve yer belirtilerek yazılı hâle getirildiği resmî ispat belgesidir.

İyi bir olay tutanağında hangi özellik bulunmalıdır? Tutanaklar açık, kronolojik, tarafsız ve silintisi-kazıntısı bulunmayan metinlerdir. Kişisel yorum, tahmin, dedikodu ve hakaret tutanağa yazılamaz. Yanlış kelime karalanmaz; üzerine tek çizgi çekilerek doğrusu yazılır ve paraf atılır.

Tutanakta imza usulü: Tutanakta temel ilke; olayın doğruluğu, tarafsız anlatımı, kesin yer, tarih ve saat tespiti ile işlemi bizzat gerçekleştiren ilgili görevlilerin ıslak imzalarının bulunmasıdır. Mevzuatta tutanağın geçerliliği için en az iki imza bulunmasını emreden katı bir kanun hükmü yoktur; tek personelin görev yaptığı yerlerde tek görevli imzasıyla da tutanak geçerlidir. Birden fazla görevlinin hazır bulunduğu durumlarda işlemi yapanların birlikte imza atması tutanağın güvenirliğini destekler.

Başlık: Tutanağın konusunu gösteren ifade (Örn: OLAY TUTANAĞI, YAKALAMA VE TESLİM TUTANAĞI).
Giriş: Olayın veya denetimin gerçekleştiği tarih, saat, gün ve açık adres bilgisi.
Gelişme: Olayın meydana geliş sırası, müdahale adımları, kimlerin ne yaptığı, kullanılan yetkiler (tarafsız ve net dil).
Sonuç: Yakalanan kişinin ve emanete alınan eşyaların kime teslim edildiği, genel kolluğa yapılan bildirim saati.
İmzalar: İşlemi gerçekleştiren ilgili görevlilerin adı, soyadı, sicil veya kimlik numarası ve ıslak imzası; varsa hazır bulunan şüpheli, mağdur veya tanık imzaları (imzadan imtina edilirse açıkça şerh düşülür).

10. Şüpheli şahıs, paket ve bomba tehdidi tedbirleri

Şüpheli paket; sahipsiz bırakılmış, çevresine göre uyumsuz, kablo, bant, saat veya koku gibi sıra dışı işaretler taşıyan paket, çanta veya kutudur.

Şüpheli paket görüldüğünde ilk doğru yaklaşım hangisidir? Şüpheli pakete kesinlikle dokunulmaz, hareket ettirilmez, açılmaz, kurcalanmaz ve üzerine hiçbir şey dökülmez veya örtülmez. Özel güvenlik görevlisi bomba uzmanı değildir; hiçbir şekilde müdahale etmez. İlk ve en kritik işlem: Alandaki kişileri telaşa meydan vermeden sakin bir şekilde derhal güvenli alana tahliye etmek, emniyet şeridiyle çevre güvenliğini sağlamak ve ivedilikle genel kolluğa (112) bildirimde bulunmaktır.

Haberleşme ve sinyal disiplini: Şüpheli paketin hemen yakınında telsiz, cep telefonu veya radyo frekansı yayan elektronik cihazlar kullanılmamalıdır; telsiz ve telefon sinyalleri elektronik fünyeleri tetikleme riski taşıdığından iletişim güvenli mesafeye uzaklaşıldıktan sonra kurulmalıdır.

11. Temel uyuşturucu madde farkındalığı

EGM Temel Eğitim Programında Güvenlik Tedbirleri kapsamında uyuşturucu maddelerin genel olarak tanınması hedeflenir. Özel güvenlik görevlisi adli tahlil uzmanı değildir.

Görev alanında şüpheli toz, tablet veya bitkisel madde bulunduğunda görevlinin yapması gereken: maddeye elle dokunmamak, koklamamak, tadına bakmamak, bulunduğu alanı muhafaza altına almak ve durumu ivedilikle genel kolluğa bildirerek teslim etmektir.

Temel kavramlar

Kontrol Noktası: Korunan tesise giren şahıs, araç ve eşyaların yetkili personel ve teknik cihazlarla denetlendiği ilk emniyet hattı.
Devriye: Görev alanında can ve mal emniyetini sağlamak, suçları önlemek ve caydırıcılık yaratmak için gezerek yapılan gözetim hizmeti.
Dairesel Devriye: Devriye alanının dış sınırlarından içeriye doğru ya da merkezden dış sınırlara doğru spiral/halka şeklinde yürütülen yöntem.
Geri Dönüşlü Devriye: Devriye güzergâhında ilerlerken suçluların arkadan suç işleme planını bozmak için aniden geriye dönülen yöntem.
Nokta Görevi: Belirli ve dar bir alanda sabit kalarak giriş-çıkışları, kapıları veya hassas varlıkları korumak üzere yürütülen nöbet görevi.
Olay Yeri: Suçun işlendiği, olayın gerçekleştiği ve suç delillerinin bulunduğu sınırları belirlenmiş alan.
Maddi Delil: Olay yerinde bulunan tabanca, kovan, bıçak, kırık cam, sopa veya giysi gibi somut, fiziksel eşyalar.
Tutanak: Görev sırasında gerçekleşen olayların ve yapılan işlemlerin tarih, saat ve yer belirtilerek görevlilerce tarafsız, kronolojik ve imzalı şekilde belgelendiği adli/idari resmî belge.
Emanete Alma (7/g): Aramada rastlanan suç teşkil eden, delil olabilecek veya tehlike doğurabilecek eşyanın derhal genel kolluğa bildirilmek şartıyla muhafazaya alınması.
Emanete Alma (7/h): Görev alanında sahipsiz bırakılmış (terk edilmiş) veya unutulmuş (bulunmuş) eşyanın tutanakla koruma altına alınması.
Emniyet Şeridi: Olay yerini veya şüpheli paketi yetkisiz kişilerin girişine kapatmak amacıyla çekilen uyarı bariyeri.

Sınavda önemli noktalar

Özel güvenlik görevlisi olay yerindeki delilleri KENDİ BAŞINA TOPLAMAZ, İNCELEMEZ ve LABORATUVARA GÖNDERMEZ; görevi olay yerini ve delilleri KORUMAK, delillere zarar verme tehlikesi yaratanları CMK 168 çerçevesinde ölçülü biçimde men ve yakalamaktır. Yönetmelik md. 16 gereğince genel kolluğun TALEBİ ÜZERİNE delil toplamaya yardımcı olur.
Zor kullanmanın yasal dayanakları 5188 sayılı Kanun md. 7/k'da sayılmıştır: Türk Medeni Kanunu md. 981, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu md. 52 (güncel TBK 63-64), Türk Ceza Kanunu md. 24 ve 25'tir. Güncel TBK 52 tazminat indirimiyle ilgilidir; zor kullanmayla karıştırılmamalıdır (PVSK 16 kanun metninde yer almaz; eğitim modeli olarak öğretilir).
Şüpheli pakete kesinlikle DOKUNULMAZ, HAREKET ETTİRİLMEZ, AÇILMAZ ve ÜZERİNE ÖRTÜ/SU ATILMAZ; uzman olmayan personel müdahale edemez. Temel kural: Güvenli alana tahliye, çevre emniyet şeridi, yakında telsiz/telefon kullanmama ve derhal genel kolluğa (112) bildirimdir.
Özel güvenlik görevlisi genel kural olarak elle üst araması YAPAMAZ; kontrol dedektör, duyarlı kapı ve X-ray ile yapılır. Elle arama istisnası ancak mevzuatın izin verdiği spor/tören etkinliklerinde mülki amir kararı, genel kolluk gözetimi ve mutlaka AYNI CİNSİYETTE görevli tarafından yapılır.
Tutanakta temel kural; olayın doğruluğu, tarafsızlığı, kesin yer-saat tespiti ve işlemi bizzat gerçekleştiren ilgili görevlilerin ıslak imzasıdır. Kanunda katı bir asgari iki imza şartı aranmaz; tek görevli de tutanak düzenleyebilir.
Zor kullanmada temel ilkeler ZORUNLULUK, ORANTILILIK ve KADEMELİLİKTİR; direnme kırıldığı an zor kullanmaya derhal son verilir.

Sık karıştırılanlar

Olay yerini korumak (md. 7/j) vs Delil toplamak ve olay yeri incelemesi

Olay yerini korumak: 5188 md. 7/j uyarınca özel güvenliğin görevidir; güvenlik şeridi çeker, girişleri engeller, delillere zarar verme tehlikesi yaratanları CMK 168 çerçevesinde ölçülü men ve yakalama yetkisi vardır. Yönetmelik md. 16 uyarınca genel kolluğun talebi üzerine delil toplamaya yardımcı olur.

Delil toplamak ve incelemek: CMK md. 168 uyarınca münhasıran adli kolluğun (Olay Yeri İnceleme uzmanlarının) yetkisindedir; özel güvenlik kendi başına delil toplayamaz ve inceleyemez.

Emanete alma (md. 7/g) vs Emanete alma (md. 7/h)

5188 md. 7/g: Kontrol ve arama sırasında suç teşkil eden, delil olabilecek veya tehlike doğurabilecek eşyanın derhal genel kolluğa bildirilmek şartıyla emanete alınmasıdır.

5188 md. 7/h: Görev alanında unutulmuş (bulunmuş) veya sahipsiz bırakılmış (terk edilmiş) eşyanın tutanakla emanete alınmasıdır.

Zor kullanmanın yasal dayanakları (md. 7/k) vs Genel kolluk zor kullanması (PVSK 16)

5188 md. 7/k: Zor kullanma kanun metninde açıkça TMK md. 981, mülga 818 sayılı BK md. 52 (güncel TBK 63-64), TCK md. 24 ve 25 hükümlerine dayanır; keyfi olamaz, zorunlu ve orantılıdır.

PVSK md. 16: Genel kolluğun (polisin) zor kullanma yetkisidir; 5188 sayılı Kanunda sayılmamıştır, özel güvenlik eğitiminde kademeli güç kullanımı pedagojisi olarak anlatılır.

Dedektörle kontrol (md. 7/a) vs Elle üst araması

5188 md. 7/a uyarınca korunan alana giren kişilere kapı ve el dedektörüyle temassız kontrol genel yetkidir.

Elle üst araması: Genel kural olarak yasaktır; ancak mevzuatın izin verdiği spor/tören etkinliklerinde mülki amir kararı, kolluk gözetimi ve aynı cinsiyet kuralıyla yapılabilir.

Suçüstü yakalama (CMK 90 - md. 7/c) vs Yakalama emri bulunanların aranması ve yakalanması (md. 7/d)

5188 md. 7/c: İşlenmekte olan suçta (suçüstü) CMK md. 90 kapsamında herkes gibi özel güvenliğin de kişiyi kaçmasını önlemek için yakalamasıdır.

5188 md. 7/d: Görev alanında haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama yetkisidir.

Olay tutanağı vs İfade tutanağı

Olay tutanağı: Görevlilerin görüp müdahale ettiği somut olayları kronolojik, tarafsız ve yer-saat belirterek kayda geçirdiği adli delil belgesidir.

İfade tutanağı: Suç şüphelisi veya mağdurun ifadesinin adli usulle alınmasıdır; özel güvenlik görevlisi kesinlikle ifade alamaz.

Örnek senaryo

Senaryo 1: Kontrol noktasında dedektör sinyali ve kontrolü reddeden şahıs

İş merkezi girişindeki duyarlı kapıdan geçen bir ziyaretçinin bel bölgesinde el dedektörü yoğun metal sinyali verir. Görevli metal eşyayı göstermesini rica ettiğinde şahıs 'Özel eşyam var, beni arayamazsınız' diyerek içeriye yürümek ister.

Özel güvenlik görevlisi bu durumda ne yapmalıdır?

Yapabilir: 5188 md. 7/a uyarınca şahsın bina içerisine geçişini bedeni engelleme ile durdurabilir; güvenlik kontrolünden geçmeden içeriye kabul edilemeyeceğini bildirir; genel kolluğa bildirimde bulunur.
Yapamaz (yazılı yetki yok): Şahsın rızası olmaksızın montunu zorla çıkaramaz, üzerini elle arayamaz veya kimliğini alıkoyamaz.
Sonraki adım: Şahıs kontrolsüz içeri girmekte ısrar eder veya fiziksel saldırıda bulunursa 5188 md. 7/k (TMK 981, 818 BK 52 / TBK 63-64, TCK 24-25) uyarınca orantılı zor kullanarak şahsı durdurur ve derhal genel kolluğa teslim eder.

Senaryo 2: Mağazada suçüstü hırsızlık ve yakalama işlemi

AVM içindeki bir giyim mağazasında şahsın ürün alarmlarını söküp montunun içine gizlediği güvenlik kamerası ve mağaza dedektifi tarafından tespit edilir. Şahıs kasaya ödeme yapmadan çıkış kapısını geçer.

Özel güvenlik görevlisi nasıl müdahale etmelidir?

Yapabilir: Şahsı görev alanında kaçmasını önleyecek şekilde yakalayabilir; çalınan eşyayı emanete alabilir; olay ve teslim tutanağı tanzim edebilir.
Yapamaz (yazılı yetki yok): Şahsı odaya kilitleyemez, sorgulayamaz, ifade alamaz veya 'parasını öde git' diyerek genel kolluğa bildirmeksizin serbest bırakamaz.
Sonraki adım: Durum ivedilikle genel kolluğa bildirilir; yakalama ve teslim-tesellüm tutanağı düzenlenip şahıs ve emanete alınan eşyalar genel kolluk ekibine devredilir.

Senaryo 3: AVM tuvalet girişinde sahipsiz çanta ve şüpheli paket

Devriye görevlisi, AVM yemek katı tuvalet koridorunda duvara yaslanmış, üzerinde bantlar bulunan ve sahipsiz duran siyah bir sırt çantası fark eder.

Özel güvenlik görevlisinin uygulayacağı ilk adımlar nelerdir?

Yapabilir: Alanı emniyet şeridiyle kapatabilir; çevredeki insanları güvenli alana tahliye edebilir; genel kolluk ve bomba imha uzmanına haber verebilir.
Yapamaz (yazılı yetki yok): Çantayı fermuarından açamaz, sallayamaz, daha güvenli sanılan bir yere taşıyamaz veya üzerine su/örtü atamaz.
Sonraki adım: Genel kolluk ve uzman ekip gelene kadar emniyet şeridi sınırında bekleyerek alana kimseyi yaklaştırmaz; gelen kolluk ve bomba imha ekibine paketin yerini bildirir.

Senaryo 4: Görev alanında meydana gelen yaralamalı kavga ve olay yeri muhafazası

Fabrika nizamiye önünde iki çalışan arasında çıkan kavgada bir kişi bıçakla yaralanır. Saldırgan bıçağı yere fırlatıp kaçmaya çalışır.

Görevli ekibin olay yerinde hareket tarzı ne olmalıdır?

Yapabilir: 112 Sağlık ve genel kolluğu arayabilir; saldırganı 7/c ve CMK 90'a göre yakalayabilir; olay yerini korumak için 7/j ve CMK 168 çerçevesinde ölçülü müdahale edebilir; genel kolluk geldiğinde Yönetmelik md. 16 gereğince talepleri üzerine araştırma ve delil toplamaya yardımcı olabilir.
Yapamaz (yazılı yetki yok): Yerdeki bıçağı çıplak elle veya peçeteyle alamaz, cebine koyamaz, kan izlerini silemez veya olay yerine meraklı kişilerin girmesine izin veremez.
Sonraki adım: Genel kolluk ve olay yeri inceleme ekibi geldiğinde, yakalanan şahıs ile korunan olay yeri tutanakla teslim edilir; genel kolluğun talep etmesi halinde araştırma ve delil toplamaya yardım edilir.

Sınav ipucu: Sınavda güvenlik tedbirleri sorularında 'delilleri inceler', 'kendi başına delil toplar', 'soruşturma yapar', 'ifade alır', 'zor kullanmada PVSK 16'ya dayanır' ve 'şüpheli paketi açar' seçenekleri HER ZAMAN YANLIŞTIR. Doğru seçenek daima 'olay yerini ve delilleri korur', 'CMK 168 çerçevesinde ölçülü men eder ve yakalar', 'kolluğun talebi üzerine delil toplamaya yardım eder', 'TMK 981, Borçlar Kanunu 52 (güncel TBK 63-64), TCK 24-25'e göre zor kullanır', 'güvenli alana tahliye eder' ve 'genel kolluğa teslim eder' ifadelerini taşır.

Kısa cevaplar

Özel güvenlik görevlisi şüpheli paket gördüğünde ilk ne yapar?: Özel güvenlik görevlisi şüpheli paket gördüğünde pakete kesinlikle dokunmaz, yerinden oynatmaz, açmaz, kurcalamaz ve üzerine hiçbir şey örtmez. Özel güvenlik bomba uzmanı değildir; görevi uzman ekibin müdahalesine zemin hazırlamaktır. İlk olarak çevredeki vatandaşları telaşa düşürmeden güvenli alana tahliye eder ve çevre emniyet şeridi çeker. Paketin hemen yakınında telsiz ve cep telefonu kullanmaksızın güvenli mesafeden ivedilikle genel kolluğa (112) haber verir, uzman ekip gelene kadar alana kimseyi yaklaştırmaz.
Özel güvenlik görevlisi olay yerindeki delilleri toplayabilir mi?: Hayır, özel güvenlik görevlisi kendi başına delil toplayamaz, inceleyemez veya kriminal laboratuvara gönderemez. 5188 sayılı Kanun'un 7/j maddesi uyarınca görevi olay yerini ve delilleri korumak, delilleri bozma tehlikesi yaratanları ölçülülük içinde CMK md. 168 çerçevesinde men ve yakalamaktır. Olay yeri inceleme ve delil toplama genel adli kolluğun yetkisindedir. Ancak Yönetmelik md. 16 gereğince özel güvenlik, genel kolluğun talebi üzerine araştırma ve delil toplama faaliyetlerine yardımcı olur.
Özel güvenlik görevlisinin zor kullanma yetkisinin yasal dayanakları nelerdir?: 5188 sayılı Kanun md. 7/k bendi uyarınca zor kullanma yetkisi dört yasal dayanağa bağlıdır: Türk Medeni Kanunu md. 981 (zilyetliğin korunması), mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu md. 52 (güncel 6098 sayılı TBK md. 63 ve 64: meşru müdafaa ve hakkını koruma), Türk Ceza Kanunu md. 24 (kanun hükmü) ve TCK md. 25 (meşru savunma). Güncel TBK 52 tazminat indirimiyle ilgilidir; karıştırılmamalıdır. Zor kullanma zorunluluk ve orantılılık sınırında kademeli uygulanır.
Özel güvenlik görevlisi elle üst araması yapabilir mi?: Özel güvenlik görevlisi genel kural olarak elle üst araması yapamaz; kontroller dedektör, kapı tipi metal arama cihazı ve X-ray sistemleri ile temassız icra edilir. Elle arama istisnası ancak mevzuatın izin verdiği spor müsabakaları ve konser gibi etkinliklerde, mülki idare amiri kararıyla ve genel kolluğun gözetim ve denetiminde yapılabilir. Bu istisnai arama da mutlaka aranan kişiyle aynı cinsiyetteki özel güvenlik görevlisi tarafından gerçekleştirilir.
Özel güvenlik devriye yöntemleri nelerdir?: Özel güvenlik hizmetlerinde dört temel devriye yöntemi uygulanır: Olağan (rutin) devriye, belirli bir zamana bağlı kalmadan yapılan denetimdir. Dairesel devriye, bölgenin dışından içine veya merkezden dışına spiral şeklinde icra edilir. Geri dönüşlü devriye, beklenmedik anda arkaya dönülerek suçluların takip taktiğini bozar. Planlı devriye ise yetkili amirce önceden belirlenen saat ve güzergâhta kontrol noktalarına uğranarak yapılan yöntemdir.
Özel güvenlik tutanağında şekil şartları ve imza kuralı nasıldır?: Tutanakta olayın tarafsız, kronolojik ve silintisiz anlatımı, kesin yer, tarih ve saat bilgileri ile işlemi bizzat gerçekleştiren ilgili görevlilerin ıslak imzası esastır. Kanunda tutanağın geçerliliği için en az iki imza bulunmasını emreden katı bir şekil şartı yoktur. Tek personelin görev yaptığı yerlerde tek görevli imzasıyla da tutanak geçerlidir; birden fazla görevli varsa birlikte imza atılması tutanağın doğruluğunu ve ispat gücünü destekler.

Mini tekrar

Cevabı önce kendiniz düşünün, sonra soruya dokunup kontrol edin.

1Devriyenin en önemli işlevi nedir?
Cevap: Önleyici ve caydırıcı olmaktır.
5188 sayılı Kanun md. 1 ve EGM Temel Eğitim Programı uyarınca devriyenin birincil amacı suç ve tehlikeleri önlemek ve caydırıcılık sağlamaktır.
2Şüpheli paket görüldüğünde özel güvenlik görevlisinin temel hareket tarzı ne olmalıdır?
Cevap: Pakete kesinlikle dokunmamak, alandakileri güvenli alana tahliye edip çevre şeridi çekmek ve derhal genel kolluğa bildirmektir.
EGM Güvenlik Tedbirleri eğitim esaslarına göre özel güvenlik bomba uzmanı değildir; pakete dokunulmaz, hareket ettirilmez, yakında telsiz/telefon kullanılmaz ve 112 aranır.
3Özel güvenlik görevlisi olay yerindeki delilleri toplayabilir mi?
Cevap: Kendi başına toplayamaz; görevi korumaktır. Ancak genel kolluğun talebi üzerine delil toplamaya yardımcı olur.
5188 sayılı Kanun md. 7/j uyarınca deliller korunur ve tedbirlere uymayanlar CMK 168 çerçevesinde men edilir. Yönetmelik md. 16 gereğince genel kolluğun talebi üzerine delil toplamaya yardımcı olunur.
45188 sayılı Kanun md. 7/k uyarınca zor kullanmanın hukuki dayanakları nelerdir?
Cevap: Türk Medeni Kanunu md. 981, Borçlar Kanunu md. 52 (güncel TBK 63-64), Türk Ceza Kanunu md. 24 ve 25 hükümleridir.
5188 sayılı Kanun'un 7/k bendinde zor kullanma dayanağı TMK 981, 818 sayılı Borçlar Kanunu 52 (güncel TBK 63-64 karşılığı), TCK 24 ve 25'tir; güncel TBK 52 tazminatla ilgilidir. PVSK 16 kanun metninde yer almaz.
5Güvenlik kontrolünü kabul etmeyen ziyaretçiye ne işlem yapılır?
Cevap: Görev alanına ve binaya girişine izin verilmez.
5188 sayılı Kanun md. 7/a kapsamında rıza göstermeyen şahıs zorla aranamaz, ancak tesise girişi engellenir.
6Özel güvenlik tutanağında imza usulünün hukuki niteliği nedir?
Cevap: İşlemi gerçekleştiren ilgili görevlilerin ıslak imzası esastır; kanunda katı bir iki imza zorunluluğu yoktur.
5188 sayılı Kanunda tutanağın geçerliliği için asgari iki imza zorunluluğu bulunmaz; tek görevli de tutanak düzenleyebilir. Önemli olan olayın doğruluğu, tarafsızlığı, yer-saat tespiti ve ilgili görevlilerin imzasıdır.

Şimdi kendinizi deneyin

10 soruluk Güvenlik tedbirleri testi: doğru cevabı hemen görürsünüz, yanlışlarınız kaydedilir ve sonuç ekranından bu derse geri dönebilirsiniz. Bilgi vermeden kullanabilirsiniz.

Bu Konudan 10 Soru Çöz (Güvenlik Tedbirleri)

Sıradaki ders: Güvenlik Sistem ve Cihazları. Kontrol noktasında kullanılan kapı tipi metal dedektörü, el dedektörü, X-ray cihazı ve CCTV sistemlerinin çalışma prensiplerini öğrenin. Konu testine geçin.

Birkaç konuyu bitirdiğinizde online deneme sınavıyla genel hazırlığınızı ölçebilirsiniz.

Soru bankasındaki Güvenlik Tedbirleri testi; devriye, kontrol noktası, olay yeri muhafazası, tutanak tanzimi ve şüpheli paket konularından 10 soru içerir.

İlgili ders: Özel Güvenlik Hukuku ve Yetkiler. 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki arama, yakalama, zor kullanma ve emanete alma yetkilerinin yasal dayanaklarını karşılaştırın.

Kaynaklar

Son güncelleme: 27 Ekim 2026

T.C. İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı, Temel Eğitim Programı (program tarihi 01.01.2024). (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç
T.C. İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı, Özel Güvenlik Eğitimi Kitabı. (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun (özellikle md. 7 yetki bentleri: a, b, c, d, e, f, g, h, ı, j, k). (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (md. 14 arama, md. 16 adli görevler ve delil toplamaya yardım). (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK md. 981 zilyetliğin korunması - 5188 md. 7/k zor kullanma dayanağı). (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 63 hukuka uygunluk, md. 64 meşru müdafaa ve hakkını koruma; mülga 818 sayılı BK md. 52 karşılığı). (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK md. 24 kanun hükmü, md. 25 meşru savunma ve zorunluluk - 5188 md. 7/k zor kullanma dayanağı). (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK md. 90 suçüstü; md. 168 olay yerini koruma yetkisi ve adli kolluk karşılaştırması). (erişim: 05.11.2026)Kaynağı aç

Bu ders notu, EGM Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı Temel Eğitim Programındaki Güvenlik Tedbirleri müfredatının 5188 sayılı Kanun (özellikle md. 7 bentleri), Uygulama Yönetmeliği (md. 14, 16), TMK (md. 981), Borçlar Kanunu (mülga 818 md. 52 / güncel TBK md. 63-64), TCK (md. 24, 25) ve CMK'ya dayanan kısmını işler. Özel güvenliğe olay yeri inceleme, delil toplama, kriminal laboratuvara gönderme, ifade alma veya genel kolluk soruşturma yetkisi atfedilmez; CMK md. 168 yetkileri adli kolluğa aittir. Özel güvenlik 7/j uyarınca olay yerini ve delilleri koruma amacıyla CMK 168 çerçevesinde ölçülü men ve yakalama yapabilir; Yönetmelik md. 16 uyarınca genel kolluğun talebi halinde araştırma ve delil toplamaya yardımcı olur.

Güvenlik Tedbirleri ve Olay Yeri