30 saniyelik özet

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, kamu güvenliğini tamamlayıcı nitelikteki özel güvenlik hizmetlerinin esaslarını belirler. Görevlinin yetkileri Kanun'un 7. maddesinde sayılır, silah bulundurma sınırları 8. maddede, görev alanı ve yetkilerin kullanılabileceği süre 9. maddede düzenlenir. Görevli yetkilerini yalnız görevli olduğu süre içinde ve görev alanında kullanabilir; zor kullanma ve yakalama yetkilerini kullandığı olayları en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirir, yakalanan kişiyi ve zapt edilen eşyayı genel kolluğa teslim eder.

Resmî programda: Özel Güvenlik Hukuku ve Kişi Hakları, 20 ders saati (interaktif). Bu not, dersin 5188 sayılı Kanun'a dayanan kısmını işler.

Bu konuda ne öğreneceksiniz?

Özel güvenliğin neden "kamu güvenliğini tamamlayıcı" olarak tanımlandığını
Kanun'un 7. maddesindeki yetkileri dört grupta ayırt etmeyi
Yetkilerin hangi süre ve alanda kullanılabileceğini (md. 9)
Silahlı özel güvenlik görevlisinin çalıştırılamayacağı yer ve etkinlikleri (md. 8)
Yakalama ve zor kullanmadan sonra yapılacak bildirim ve teslim kuralını

Ders anlatımı

1. Özel güvenlik neden "tamamlayıcı"?

Kanun'un 1. maddesine göre amaç, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir. "Tamamlayıcı" sözcüğü önemlidir: özel güvenlik görevlisi genel kolluğun yerine geçmez, Kanun'un tanıdığı yetkilerle, belirli bir alanda ve belirli bir süre görev yapar.

Bu yüzden konunun ilk sorusu hep aynıdır: Yapılan iş, Kanun'un saydığı yetkilerden biri mi, ve görevli bunu görev süresi ve görev alanı içinde mi yapıyor? Aşağıdaki bölümler bu iki soruyu cevaplamak için sıralanmıştır.

2. Yetkiler (md. 7): dört grup

Kanun'un 7. maddesi özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini bentler hâlinde sayar. Ezberlemek yerine bentleri işlevlerine göre dört grupta düşünmek çalışmayı kolaylaştırır.

Giriş ve kontrol: korunan alana girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri sistemlerden geçirme (md. 7/a). Toplantı, konser, spor müsabakası, sahne gösterisi gibi etkinliklerde ile cenaze ve düğün törenlerinde (7/b) ve hava meydanı, liman, gar, istasyon, terminal gibi toplu ulaşım tesislerinde (7/f) bunlara ek olarak kimlik sorma yetkisi de sayılmıştır.
Yakalama: Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. maddesine göre yakalama (7/c); görev alanında hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama (7/d); kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama (7/ı); olay yerini ve delilleri koruma ve bu amaçla Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 168. maddesine göre yakalama (7/j).
Emanete alma: aramalar sırasında suç teşkil eden veya delil olabilecek ya da suç teşkil etmemekle birlikte tehlike doğurabilecek eşyayı, genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirmek şartıyla emanete alma (7/g); terk edilmiş ve bulunmuş eşyayı emanete alma (7/h).
Girme ve zor kullanma: yangın, deprem gibi tabii afet durumlarında ve imdat istenmesi hâlinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girme (7/e); Türk Medeni Kanunu'nun 981., Borçlar Kanunu'nun 52., Türk Ceza Kanunu'nun 24. ve 25. maddelerine göre zor kullanma (7/k).

3. Yetkinin sınırı: süre, alan ve teslim (md. 9)

Yetkiler her yerde ve her zaman kullanılamaz. Kanun'un 9. maddesi, 7. maddede sayılan yetkilerin sadece görevli oldukları süre içinde ve görev alanlarında kullanılabileceğini söyler. İki koşul birlikte aranır: görev süresi ve görev alanı.

Görev alanının bir istisnası güzergâhtır: işlenmiş bir suçun sanığı veya suç işleyeceğinden kuvvetle şüphe edilen kişinin takibi, dışarıdan yapılan saldırılara karşı tedbir alınması, para ve değerli eşya nakli ve cenaze töreni gibi güzergâh ifade eden durumlarda güzergâh boyu görev alanı sayılır. Kişi korumasında çalışan görevlinin görev alanı, koruduğu kişiyle birlikte olduğunda ülke geneli, koruduğu kişi olmaksızın kişi koruma izni verilen ilin sınırlarıdır. Özel güvenlik görevlileri silahlarını görev alanı dışına çıkaramazlar.

Zor kullanma ve yakalama yetkilerinin kullanılmasını gerektiren olaylar en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilir; yakalanan kişi ve zapt edilen eşya genel kolluğa teslim edilir. Görevlinin işi, yakalamayı kendi başına sonuçlandırmak değil, genel kolluğa devretmektir.

4. Silahlı görev ve yasak yerler (md. 8)

Hangi koruma ve güvenlik hizmeti için ne miktar ve özellikte ateşli silah bulundurulabileceğini komisyon belirler. Kanun ayrıca bazı yerlerde silahlı görevlendirmeye hiç izin vermez: eğitim ve öğretim kurumları, sağlık tesisleri, talih oyunları işletmeleri ve içkili yerlerde silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılmasına izin verilmez.

Özel güvenlik görevlileri ayrıca özel toplantılarda, spor müsabakalarında, sahne gösterileri ve benzeri etkinliklerde silahlı olarak görev yapamazlar. Koruma ve güvenlik hizmetinde kullanılacak silah ve teçhizat, ilgili kişi veya kuruluş tarafından temin edilir.

5. Yetkinin aşılması

EGM Temel Eğitim Programı bu dersin kapsamında, özel güvenlik yetkilerinin aşılması durumunda Türk Ceza Kanunu'na göre uygulanacak yaptırımları da sayar. Bu nedenle görevlinin her müdahalede kendine sorması gereken soru "yetkim var mı, bu yetki bu süre ve alanda kullanılabilir mi" sorusudur.

Temel kavramlar

Genel kolluk: Özel güvenlik görevlisinin yakalama ve zor kullanma olaylarını bildirdiği ve yakalanan kişiyi, zapt edilen eşyayı teslim ettiği yetkili kolluk (md. 9).
Görev alanı: Görevlinin koruma ve güvenlik hizmetini yürüttüğü alan. Yetkiler yalnız burada ve görev süresi içinde kullanılır; güzergâh ifade eden durumlarda güzergâh boyu görev alanı sayılır (md. 9).
Yakalama: Kanun'un 7. maddesinde (c, d, ı, j bentleri) hangi durumlarda yapılabileceği sayılan yetki. Yakalanan kişi genel kolluğa teslim edilir.
Emanete alma: Eşyaya yönelik yetki: aramada çıkan suç unsuru, delil veya tehlike doğurabilecek eşya (genel kolluğa derhal bildirme şartıyla) ile terk edilmiş ve bulunmuş eşya (md. 7/g, 7/h).
Zor kullanma: Türk Medeni Kanunu, Borçlar Kanunu ve Türk Ceza Kanunu'nun Kanun'da belirtilen maddelerine göre kullanılabilen yetki (md. 7/k). Kullanıldığı olay genel kolluğa bildirilir.
Güzergâh: Görev alanının hareket hâlindeki biçimi: şüpheli takibi, dışarıdan saldırıya karşı tedbir, para ve değerli eşya nakli, cenaze töreni gibi durumlarda güzergâh boyu görev alanıdır (md. 9).

Sınavda önemli noktalar

Bir davranışın yetki olup olmadığını anlamak için onu 7. maddenin bentleriyle karşılaştırın; sayılmayan bir işlem 7. maddedeki yetkiler arasında yer almaz.
Yetkiler görev süresi ve görev alanı olmak üzere iki koşulla birlikte sınırlıdır (md. 9). Biri eksikse yetki kullanılamaz.
Zor kullanma ve yakalama sonrası: en seri vasıtayla genel kolluğa bildirim, yakalanan kişi ve zapt edilen eşyanın teslimi.
Emanete alma yetkisinin (7/g) şartı: genel kolluğa derhal bildirmek.
Silahlı görevin yasak olduğu yerler (eğitim ve öğretim kurumları, sağlık tesisleri, talih oyunları işletmeleri, içkili yerler) ve etkinlikler (özel toplantılar, spor müsabakaları, sahne gösterileri ve benzeri) ayrı ayrı sayılmıştır (md. 8).
Kişi korumada görev alanı, koruduğu kişiyle birlikte olup olmamaya göre değişir (md. 9).

Sık karıştırılanlar

Dedektörle arama ↔ yakalama ve arama

Giriş kontrolünde (7/a, 7/b, 7/f) yetki, kişinin üstünü dedektörle aramak ve eşyayı X-ray'den geçirmektir.

"Yakalama ve arama" ifadesi 7/d'de geçer ve yalnız hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişiler içindir.

Görev alanı ↔ görev süresi

Görev alanı: yetkinin kullanılabileceği yer (güzergâh ve kişi koruma istisnalarıyla).

Görev süresi: görevli olunan zaman. Yetki ikisi birlikte sağlandığında kullanılır (md. 9).

Yakalama ↔ emanete alma

Yakalama kişiye yöneliktir ve 7/c, 7/d, 7/ı, 7/j bentlerinde sayılır.

Emanete alma eşyaya yöneliktir ve 7/g, 7/h bentlerinde sayılır.

Özel güvenlik ↔ genel kolluk

Özel güvenlik görevlisi Kanun'da sayılan yetkilerle sınırlıdır ve yakaladığı kişiyi, zapt ettiği eşyayı teslim eder.

Genel kolluk, olayların bildirildiği ve teslimin yapıldığı yetkili makamdır; özel güvenlik onun yerine geçmez.

Örnek senaryo

AVM'de suçüstü

Bir AVM'de görevli özel güvenlik görevlisi, görev alanında bir kişinin bir mağazadan eşya çalarken görüldüğünü fark ediyor.

Görevli ne yapabilir, ne yapmalıdır?

Kanun'un 7/c bendi, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. maddesine göre yakalama yetkisi tanır. Yakalama kullanıldığı için 9. madde gereği olay en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilir; yakalanan kişi ve varsa zapt edilen eşya genel kolluğa teslim edilir. 7. maddenin yetki listesinde yakalanan kişiyi sorgulama yetkisi yer almaz; Kanun teslim yükümlülüğü getirir.

Görev bittikten sonra

Vardiyası biten bir görevli, çıkışta AVM'nin yakınındaki bir yerde bir kişiyi kavga ederken görüyor.

Özel güvenlik yetkilerini kullanabilir mi?

Kanun'un 9. maddesine göre özel güvenlik yetkileri sadece görevli oldukları süre içinde ve görev alanlarında kullanılabilir. Vardiya bitmiş ve görev alanı dışına çıkılmışsa 7. maddedeki yetkiler kullanılamaz; olayı yetkili makamlara bildirmek uygun davranıştır.

Sınav ipucu: 7 = Yetki, 8 = Silah, 9 = Sınır. Yetkiler 7'de sayılır, silahın sınırı 8'de, süre-alan-teslim kuralı 9'dadır.

Kısa cevaplar

Özel güvenlik görevlisinin yetkileri nelerdir?: 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesi yetkileri sayar: giriş kontrolünde duyarlı kapıdan geçirme, dedektörle arama ve X-ray; bazı yerlerde kimlik sorma; belirli hâllerde yakalama; eşyayı emanete alma; afet ve imdat hâlinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girme; olay yerini ve delilleri koruma; ve Kanun'da gösterilen maddelere göre zor kullanma. Yetkiler görev süresi ve görev alanıyla sınırlıdır (md. 9).
Özel güvenlik görevlisi yakalama yapabilir mi?: Evet, ancak Kanun'un 7. maddesinde sayılan hâllerde: Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. maddesine göre yakalama (c), hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama (d), mevcut bir tehlikeden korumak için yakalama (ı) ve olay yerini ve delilleri korumak için yakalama (j). Yakalanan kişi genel kolluğa teslim edilir (md. 9).
Özel güvenlik görevlisinin görev alanı nedir?: Görev alanı, görevlinin koruma ve güvenlik hizmetini yürüttüğü alandır ve 7. maddedeki yetkiler yalnız görev süresi içinde bu alanda kullanılır (md. 9). Şüpheli takibi, dışarıdan saldırıya karşı tedbir, para ve değerli eşya nakli ve cenaze töreni gibi durumlarda güzergâh boyu görev alanı sayılır. Kişi korumada alan, koruduğu kişiyle birlikte ülke geneli, onsuz kişi koruma izni verilen ilin sınırlarıdır.

Mini tekrar

Cevabı önce kendiniz düşünün, sonra soruya dokunup kontrol edin.

1Özel güvenlik görevlisinin yetkileri Kanun'un hangi maddesinde sayılır?
7. maddede.
2Görevli yetkilerini nerede ve ne zaman kullanabilir?
Sadece görevli olduğu süre içinde ve görev alanında (md. 9).
3Yakalanan kişi ve zapt edilen eşya ne yapılır?
Yetkili genel kolluğa teslim edilir; olay en seri vasıtayla genel kolluğa bildirilir (md. 9).
4Hangi yerlerde silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılamaz?
Eğitim ve öğretim kurumlarında, sağlık tesislerinde, talih oyunları işletmelerinde ve içkili yerlerde (md. 8).
57/g bendindeki emanete alma hangi şarta bağlıdır?
Genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirmek şartına.

Şimdi kendinizi deneyin

10 soruluk Hukuk ve yetkiler testi: doğru cevabı hemen görürsünüz, yanlışlarınız kaydedilir ve sonuç ekranından bu derse geri dönebilirsiniz. Bilgi vermeden kullanabilirsiniz.

Bu Konudan 10 Soru Çöz

Sıradaki ders: Güvenlik Tedbirleri. Resmî programda sıradaki ders (20 saat): kontrol, nokta ve devriye hizmetleri; yakalama, arama, el koyma ve zor kullanma uygulaması; olay yeri. Konu testine geçin.

Birkaç konuyu bitirdiğinizde online deneme sınavıyla genel hazırlığınızı ölçebilirsiniz.

Kaynaklar

Son güncelleme: 27 Ekim 2026

T.C. İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı, Temel Eğitim Programı (program tarihi 01.01.2024). (erişim: 27.10.2026)Kaynağı aç
Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr), 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, md. 1, 7, 8, 9 (konsolide metin). (erişim: 27.10.2026)Kaynağı aç

Bu not, EGM Temel Eğitim Programı'ndaki "Özel Güvenlik Hukuku ve Kişi Hakları" dersinin 5188 sayılı Kanun'un 1, 7, 8 ve 9. maddelerine dayanan kısmını işler. Dersin programında sayılan kişi hakları, İş Kanunu ve işçi hakları ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu başlıkları bu notta henüz yer almaz; kaynak metni doğrulandıkça eklenecektir. Mevzuat değişebilir; her zaman güncel resmî metni esas alın.

Özel Güvenlik Hukuku ve Yetkiler